اسپلیت تی و WPS

دستورالعمل مشخصات جوشکاری (Welding Procedure Specification) یکی از مهم ترین مستندات در ساخت اسپلیت تی به شمار می رود. از آن جا که بخش اعظم فرایند ساخت این اتصال از طریق حوشکاری انجام می شود تهیه و تدوین استانداردهای مرجع جهت افزایش صریب کیفیت محصول و اطمینان به مشتری بسیار راهگشا خواهد بود. از جمله این دست مستندات WPS یا دستورالعمل مشخصات جوشکاری می باشد که کلیه فرایندهای مربوط به جوشکاری قطعات و اتصالات را تشریح و روشن می نماید.  این مستند شامل روش های اجنما جوشکاری عر یک از اتصالات اسپلیت تی روی یکدیگر، و نیز نکات لازم در انتخاب جوشکاران خواهد بود.

استاندارد WPS باید توسط کسی نوشته شود که توانایی و تبحر لازم در خصوص بازرسی جوش را داشته باشد، با انواع روش های جوشکاری خطوط لوله آشنایی کامل داشته باشد، متریال ها و شرایط کاربردی و اصول جوشکاری روی آن ها را بداند و نیز آشنایی کامل با ضریب خطرات فنی و ایمنی در خصوص رویدادهای مربوط به جوشکاری را داشته باشد. در تدوین این مستند تسلط بر تنش های وارده از نواحی مختلف بر خطوط جوش و تحمل خستگی جوش در مقابل فشارها و تنش های وارد از نکات کلیدی و مهم محسوب می شود که عدم اطلاع از آن ها عملاً صلاحیت فرد مورد نظر برای تدوین WPS ساخت اسپلیت تی را زیر سوال خواهد برد. در صورتی که تدوین کننده WPS اسپلیت تی این اطلاعات را نداشته باشد بدون شک در تدوین بهترین روش برای جوشکاری و ساخت اسپلیت تی دچار مشکل خواهیم شد

wps یکی از استانداردهای بازرسی جوش split tee  است. اسپلیت تی اسپلیت تی و WPS IMG 4735
اسپلیت تی پیش از نصب باید مورد بازرسی بر اساس مستندات WPS قرار بگیرد.

در یک مستند WPS برای ساخت و جوشکاری اسپلیت تی متغیرهای متعددی باید تدوین و مورد اشاره قرار گیرند. اولین آن ها نحوه انجام فرایند جوشکاری خواهد بود. باید مشخص شود که جوشکاری به صورت دستی یا خودکار و اتوماتیک انجام خواهد شد.  تدوین مشخصات طرح اتصالی که جوشکاری برای ساخت آن انجام خواهد شد نیز از الزامات اصلی کار محسوب می شود. ذکر فلز پایه یعنی نوع و جنس فلزی که جوشکاری روی آن انجام خواهد شد و نیز ضخامت آن هم از مواردی است که باید بدان اشاره کرد.

بر حسب این اطلاعات می توان در خصوص متریال ها و ابزارهای مورد نظر برای انجام جوشکاری و ساخت اسپلیت تی اظهار نظر کرد. در درجه اول نوع الکترودی که برای جوشکاری مورد استقاده قرار خواهد گرفت از اهمیت بالایی برخوردار است. تدوین کننده WPS باید مشخص کند که بر اساس داده ها و اطلاعات جمع آوری شده چند تعداد پاس جوش  مورد نیاز خواهد بود و در هر پاس از چه نوع الکترودی استفاده خواهد شد. وضعیت و زاویه انجام عملیات جوشکاری از دیگر نکات حائز اهمیتی است که در جوشکاری اسپلیت تی باید مورد توجه قرار گیرد. باید مشخص شود که در هر پاس جوشکاری در زاویه تخت، افقی، عمودی یا بالای سر انجام خواهد شد.

عملیات پیشگرم سازی متریال های جوشکاری و عملیات حرارتی اتصال ساخته شده اسپلیت تی پس از جوشکاری از دیگر آیتم هایی هستند که در WPS در خصوص کم و کیف شان توضیحات لازم داده خواهد شد. عملیات پیشگرم سازی قطعات اسپلیت تی به این منظور انجام می شود که پیش از جوشکاری قطعه دچار آسیب های جانبی نظیر ترکیدن، پیچیدن و مواردی از این دست نشود. همچنین باید اشاره شود که هر قطعه بر حسب نوع متریال خود تا یک دمای مجاز قابلیت های فیزیکی و مکانیکی خود را حفط می کند و اگر دما بیش از آن شود دچار الاستسیته و مواردی از این دست می شود. بنابراین چه در مرحله پیشگرم سازی و چه حین جوشکاری روی قطعات باید این حد مجاز را رعایت کرد و دمایی را به آن تحمیل نکرد که دچار آسیب شود.

عملیات حرارتی تنش زدایی نیز پس از ساخت اسپلیت تی روی آن انجام می شود؛ معمولاً در فرایند جوشکاری قسمی عدم توازن و تعادل در خصوص بخش ها و اجزای متریال فطعه رخ می دهد. چرا که برای مثال بخشی از آن در معرض حرارت جوش دچار تغییرات آلیاژی ای شده است که سایر بخش های از آن مبری بوده اند. لذا به منظور رفع این مسأله و بازگرداندن تعادل آلیاژی به قطعه، اسپلیت تی را در یک دمای متعادل حرارت می دهند و به مرور حرارت را بالا می برند تا تنش های ایجاد شده در نواحی جوش به مرور همسان و متعدال شوند و قطعه به همگنی و یکنواختی مورد نظر دست یابد.

تایید اسپلیت تی توسط تست wps اسپلیت تی اسپلیت تی و WPS IMG 3126
اسپلیت تی نصب شده روی خط لوله، از پیش بر حسب گزارش WPS مورد تایید کارفرما قرار گرفته است

موارد ذکر شده بخشی از مستندات WPS بود که در خصوص جوشکاری قطعات اسپلیت تی روی یکدیگر و ساخت این اتصال خطوط لوله می بایست مورد توجه قرار گیرند. اتصال اسپلیت تی با توجه به نقش و کارکرد مهمی که در انشعابات خطوط لوله دارد باید تا جای ممکن از هر لحاظ مورد توجه ویژه قرار گیرد تا هیچ متغیر آسیب زایی در کار باقی نماند. در صورتی که نسبت به هر یک از متغیرها اهمال و بی توجهی شود بروز کوچک ترین آسیب و ایراد در این اتصال می توان هزینه های گزاف بر مجموعه صنعتی تحمیل کند. کافی است که به دلیل بی توجهی به فرایند جوشکاری ما با ایراداتی نظیر ترک جوش مواجه شویم. خصوصاً که اگر این دست ایرادات خود را پس از نصب و در فاز بهره برداری نشان دهند. در این شرایط چاره ای جز تعطیل کردن خط، انسداد خط یا انجام اقدامات اصلاحی با هزینه زمانی، انسانی و مالی بالاتر نخواهد بود. بنابراین نکته در این است که این متغیرها و نکات مربوط به آن ها حتما باید پیشاپیش و قبل از آغاز عملیات ساخت اسپلیت تی مورد شناسایی قرار گرفته شده باشند تا در فرایند هیچ اختلالی به وجود نیاید. در صورت رعایت تمامی این نکات، پروسه ساخت اسپلیت تی در کمترین زمان ممکن با بیشترین کیفیت به انجام خواهد رسید و تحویل مشتری داده خواهد شد.

الزامات نصب اسپلیت تی

نصب اتصالات و قطعات صنعتی روی همدیگر به منظور نیل به یک عملیات اجرایی از جمله فرایندهایی است که اهمیتی زیادی در کارکرد یک مجموعه در دراز مدت خواهد داشت. نصب اتصال اسپلیت تی روی لوله نیز از این قاعده مستثنی نیست و باید در خصوص آن تمامی احتیاطات لازم را به خرج داد تا در فاز بهره برداری از انشعاب دچار مشکل و آسیب نشویم. برای نصب قطعات روی همدیگر فیت بودن آن ها، عملکرد هر یک از قطعات، عملکرد مجموعه به هم متصل شده و مواردی از این دست نکاتی هستند که باید مورد توجه ویژه قرار گیرند. ارتباط هر یک از قطعات به بهترین و کاراترین شکل ممکن الزام اول در نصب آن ها روی همدیگر است. اگر این فرایند به گونه ای باشد که قطعات آن ارتباط کارکردی مد نظر را نداشتته باشند طبیعتاً مجموعه عملکرد صحیحی نخواهد داشت. در خصوص نصب اسپلیت تی روی خطوط لوله نیز وضع به همین منوال است. فرایند باید به گونه ای انجام شود که هم اتصال، و هم مجموعه آن با خود لوله و سایر اجزا به گونه ای باشد که عملیات هدایت سیال به درون انشعاب جدید به بهترین شکل ممکن رخ دهد.

نصب اسپلیت تی روی خط لوله الزامات نصب اسپلیت تی الزامات نصب اسپلیت تی photo5839253720087505979
جوشکاری و نصب اتصال اسپلیت تی

در خصوص فرایند نصب اسپلیت تی روی لوله و الزامات آن باید به نکاتی به شرح زیر اشاره کرد:

  • اولین نکته فیت کردن قطعات اتصال نسبت به همدیگر روی لوله است. اسپلیت تی یک اتصال دو تکه است و این دو بخش باید به گونه ای روی لوله فیت شوند که خلل و فرجی میان آن ها وجود نداشته باشد. گاهی برای مثال گاهی اوقات بدلیل اشتباهات در محاسیات و اندازه گیری ها، دو تکه اسپلیت تی هم اندازه همدیگر نیستند و در نتیجه فیت شدن آن ها امکان پذیر نمی باشد. در این صورت پیش از اتصال، باید قطعه بزرگ تر به اندازه قطعه کوچک تر برش زده شود تا فیت امکان پذیر شود. البته این نکته مشروط به این مهم است که سایز قطعات از استاندارد طراحی شده کمتر نباشد. اگر برش بخشی از پد اسپلیت تی باعث کاهش ضزیب مقاومت و ریسک پذیر شدن اتصال در برابر فشارهای وارده از ناحیه سیال و لوله شود، انجام این کار به صلاح نبوده و سازنده، باید فرایند ساخت قطعه مورد نظر اسپلیت تی را مجددا انجام دهد. در صورت هم سایز بودن نیز، نصل این دو تکه باید به صورت باشد که کاملاً در امتداد هم و بدون هر گونه فاصله و شکافی باشد.
  • استحکام در فرایند نصب از دیگر نکاتی است که باید مورد توجه ویژه قرار بگیرد. چنان که می دانیم اسپلیت تی در ناحیه نصب تحت فشار سیال و لوله اصلی خواهد بود. فرایند نصب باید به گونه مهندسی و برنامه ریزی شده باشد که اسپلیت تی توان مقاومت در برابر این فشار را داشته باشد. بخشی از مقاومت اسپلیت تی به جنس و ضخامت متریالی خواهد بود که اتصال توسط آن ساخته شده ست. بخش دیگر مقاومت این اتصال نیز مربوط به کیفیت نصب قطعات این اتصال روی همدیگر است. اما بخش دیگر ماجرا نیز مربوط به شیوه نصب اتصال روی لوله است. فرایندهایی که برای نصل اسپلیت تی برنامه ریزی شده اند، و کم و کیف آن ها از این لحاظ حائز اهمیت اساسی است.
  • محل نصب دیگر فاکتوری است که باید مورد توجه قرار گیرد. به ظاهر این متغیر دارای اهمیت چندانی نیست، اما توجه به نیاز کارفرما در این خصوص بسیار حیاتی است. کارفرما بر حسب یک سری برنامه ریزی ها و محاسبات محل نصب اتصال اسپلیت تی را تعیین می کند. حال و اگر به هر دلیلی مجری فرایند ساخت و نصب اسپلیت تی در انتخاب محل نصب، نسبت به مطالبه کارفرما اهمال ورزد کلیت کار می تواند دچار چالش شود و چه بسا پروژه موضوعیت خود را از دست بدهد. برای مثال فرض کنید پیمانکار با اشتباهی ولو جزئی اسپلیت تی را در مجاورت محل مورد نظر کارفرما و در مکانی نصب کند که به دلیل فضای محدود امکان نصب انشعاب جدید روی آن وجود نداشته باشد. بی دقتی پیمانکار و مجری فرایند ساخت و نصب اسپلیت تی ممکن است از بیش از چند سانتیمتر تجاوز نکند اما این اهمال می تواند به قیمت لز دست رفتن کل فرایند تمام شود. لذا در این خصوص باید نسبت به مطالبه کارفرما بیشترین تعهد را داشت و حتی در صورتی که مجری فرایند پیشنهادی برای بهبود عملکرد مورد نظر کارفرما دارد، می تواند پیش از نصب با او در میان بگذارد تا پروژه نتایج بهترین به همراه داشته باشد.
  • آب بندی مهم ترین کارکردی است که یک اسپلیت تی باکیفیت نصب خود باید داشته باشد. ممکن است فرایند ساخت اسپلیت تی به بهترین نحو انجام شده باشد اما بی دقتی یا عدم تبحر در تدوین دستورالعمل نصب، باعث شود که فرایند نصب دچار ایراد باشد و اتصال توان و مقاومت کافی برای آب بندی مجموعه را نداشته باشد. در این شرایط با نشتی سیال مواجه خواهیم بود که نقصی اساسی در فرایند اجرایی محسوب خواهد شد. از این رو در این خصوص نیز باید تدابیر لازم را اندیشید و به بهترین نحو فرایند را به انجام رساند.
نصب اسپلیت تی الزامات نصب اسپلیت تی الزامات نصب اسپلیت تی splittee redious branch
نصب اسپلیت تی- split tee installation

اسپلیت تی ها به دو نحو مکانیکی یا جوشی روی لوله نصب می شوند. در حالت اول، اجزاء آب بند کننده اتصال پیچ و مهره و اورینگ ها خواهند بود و در حالت دوم جوشکاری. در هر دو صورت باید به عوامل و الزامات چهارگانه فوق توجه داشت. در تمامی مراحل طراحی، تهیه متریال، نیروی انسانی و ساخت، باید این  نکته را مدنظر داشت که خروجی محصول پس از نصب روی خط لوله عملکرد خود را نشان می دهد و از این رو تمامی مراحل باید با نظر داشت که آن چه نهایتاً کارفرما از ما می خواهد ترسیم و اجرایی شوند. پس از نصب اسپلیت تی روی لوله و اتصال ولو روی آن، انشعاب گیری انجام شده و انشعاب جدید روی اتصالات مذکور نصب می شود. در این مرحله است که می توان نسبت به عملکرد اسپلیت تی در فاز اجرایی و شرایط واقعی اطمینان حاصل کرد.

اسپلیت تی و انواع اتصال لوله

به طور کلی برای ایجاد انشعابات جدید در خطوط لوله از سه نوع اتصال استفاده می گردد. انتخاب هر یک از این اتصالات به متغیرهای عدیده خط لوله و سیال نظیر سایز لوله اصلی، نسبت سایز انشعاب جدید به سایز لوله اصلی، نوع سیال، فشار سیال، دمای سیال و مواردی از این دست بستگی دارد.

  1. اتصال اسپلیت تی:

اتصال اسپلیت تی از به روز ترین و متداول ترین اتصالات محسوب می شود که مزیت آن نسبت به سایر اتصالات داشتن مقاومت بالای اتصال در برابر فشارهای وارده می باشد. از اسپلیت تی برای انشعاباتی که از حساسیت بالایی برخوردار می باشند و فشار وارده روی اتصال بالا است و همچنین در انشعاباتی که سایز لوله بالاست و پروژه از حساسیت بالایی برخوردار است استفاده می شود. دلیل بالا بودن مقاومت و استحکام اتصال اسپلیت تی را می توان در روش فیتینگ و تثبیت آن به طور کامل بر روی لوله و مراحل جوشکاری بالای این نوع اتصال دانست.

فرایند ساخت اسپلیت تی از طریق جوشکاری اسپلیت تی اسپلیت تی و انواع اتصال لوله split tee weld
ساخت اسپلیت تی و مونتاژ قطعات آن

اسپلیت تی از چهار قسمت کلی پد بالا و پد پایین و نیپل اتصال و فلنج تشکیل شده است. عملیات مونتاژ این اتصال در دو مرحله انجام می گیرد. مرحله اول در داخل کارگاه تولیدی اتصال مونتاژ می گردد و مرحله نهایی  بر روی لوله اصلی در محل پروژه انجام می گیرد.

روش ساخت و مونتاژ اسپلیت تی:

همانطوری که در مطالب بالا گفته شد مونتاژ اولیه اتصال اسپلیت تی در داخل کارگاه انجام می گیرد. ابتدا لوله به طول و سایز مورد نظر با دقت بالا بریده می شود سپس در راستای طولی به دو قسمت تقسیم می شود. لازم به ذکر است کلیه عملیات برش کاری لوله با دستگاه هوا برش انجام می گیرد. بعد از انجام برش کاری لوله کلیه لبه های برش خورده این قطعه از اسپلیت تی با دقت کامل زاویه دار و برای انجام عملیات جوشکاری آماده می شوند. دو قسمت جدا شده لوله پد بالا و پایین اتصال نامیده می شوند.

عملیات بعدی مونتاژ کاری اتصال مربوط به پد بالایی می باشد. که نیپل اتصال و فلنج بایستی بر روی آن مونتاژ گردند. انجام این مرحله نیازمند دقت بسیار بالایی است. در ابتدا بر اساس سایز لوله انشعابی یا همان نیپل که بر روی پد نصب می گردد با استفاده از هوا برش البته با دقت بالا برش بر روی پد بالایی اسپلیت تی انجام می شود . لازم به ذکر است که در این مرحله از شابلون هایی برای برش دقیق سوراخ استفاده می گردد که قبلا توسط مهندسین طراحی گردیده است. پس از اتمام برشکاری و ایجاد سوراخ بر روی پد بالایی لبه های محل برش به طور کامل و دقیق پخ زده می شود تا عملیات جوشکاری نیپل بر روی آن با دقت بالایی انجام گردد. مرحله بعد مونتاژ اتصال نیپل و فلنج اسپلیت تی بر روی پد می باشد. در خصوص نیپل و فلنج نصب شده بایستی جوشکاری با بالاترین دقت و توسط افراد مجرب این کار انجام پذیرد. همچنین تراز کردن نیپل و فلنج حین عملیات جوشکاری از نکات مهم دیگر می باشد. در بعضی موارد انشعاب ممکن است به شکل زاویه دار باشد که بایستی اتصال نیپل به پد بالایی با زاویه باشد که عملیات مونتاژ آن به مراتب سخت تر از حالت قائم می باشد. پس از اتمام مونتاژ کاری اتصال آماده ارسال به پروژه جهت نصب بر روی لوله می باشد. لازم به ذکر است قبل از نصب و فیتینگ اسپلیت تی بر روی اصلی لوله تست جوش توسط بازرسین جوش بر روی اتصال انجام می گیرد ، تا صحت جوشکاری اتصال اسپلیت تی توسط کارفرما تأیید شود.

  1. اتصال سدل نیپل:

سدل نیپل یکی دیگر از اتصالاتی که در انشعاب گیری خطوط لوله به کار گرفته می شود. سدل نیپل به شکل نیم تنه حول لوله قرار گرفته می شود.

اجزای تشکیل دهنده سدل نیپل:

  1. سدل: یک قطعه به شکل حلقوی و هم سایز و هم ضخامت با لوله اصلی می باشد. روی لوله اصلی جوشکاری می شود و همچون جداره ای باعث تقویت نیپل در محل اتصال می گردد.
  2. نیپل: حکم ورودی انشعاب جدید را داراست نیپل به طور عمود در محل نصب و جوشکاری می شود. یک سر نیپل حلقوی است که بایستی به طور کامل بر سطح لوله یا مخزن بنشیند و سر دیگر آن کاملا صاف می باشد که فلنج بر روی آن نصب می گردد.
  3. فلنج: متناسب با فشار خط لوله و سایز انشعاب انتخاب می گردد و بر روی نیپل جوشکاری می شود.
جوشکاری سدل نیپل روی لوله و تست جوش اسپلیت تی اسپلیت تی و انواع اتصال لوله saddle nipple min
سدل نیپل

موارد استفاده سدل نیپل:

  1. در موادی که سایز لوله اصلی بسیار بزرگ می باشد و در انشعابات مخازن از این روش جهت ایجاد انشعاب استفاده می گردد.
  2. زمانی که سایز انشعاب کوچک باشد و فشار سیال موجود در لوله بالا نباشد.

اتصال ولدولت:

زمانی ازین روش اتصال استفاده می شود که نیاز داریم یک لوله بر روی لوله دیگر نصب گردد. این در حالی است که امکان نصب یک لوله به طور مستقیم بدون هیچ رابطی بر روی لوله دیگر وجود ندارد .این اتصال به عنوان حلقه واسط میان خط موجود و خط انشعابی عمل می کند. ولدولت جز اتصالات فاقد سدل می باشد.

این اتصال فقط شامل یک نیپل می شود که مستقیما روی لوله نصب می گردد. ولدولت از جمله اتصالاتی است که جوشکاری آن روی لوله به صورت سر به سر انجام می گیرد.(در جوش کاری سر به سر یا لب به لب یک از دو قطعه نسبت به خط جوش زاویه ۹۰ درجه دارند. )

ولدولت از هر دو سر به شکل v پخ خورده است که یک سر آن روی لوله قرار می گیرد و جوشکاری می شود و سر دیگر آن نیز فلنج قرار می گیرد و جوش می خورد. تنها ضامن بقای استحکام ولدولت کیفیت جوشکاری آن می باشد.

موارد استفاده از ولدولت:

  1. زمانیکه نسبت سایز انشعاب به سایز لوله اصلی بسیار پایین باشد
  2. زمانیکه سایز انشعاب گیری کوچک باشد
  3. زمانیکه فشار سیال درون خط پایین باشد.
ولدولت در کنار اسپلیت تی برای انشعاب گیری لوله استفاده می شود اسپلیت تی اسپلیت تی و انواع اتصال لوله weldolet min
ولدولت برای انشعاب لوله

تشخیص استفاده از هر یک از اتصالات ذکر شده بر عهده تیم مهندسی پیمانکار و کارفرماست. این مجموعه با تبادل اطلاعات و جمع آوری داده ها و بر اساس استانداردها و الزامات خطوط لوله و جوشکاری اتصال مورد نظر را انتخاب کرده و مطالعات و محاسبات لازم جهت ساخت طراحی و ساخت را انجام می دهند.

اسپلیت تی در مقایسه با دیگر اتصالات، فیتینگی قوی تر است بنابراین برای عملیات های سنگین تر انشعاب گیری از آن استفاده می شود، اما در صورتی که شرایط ساده تر و آسان تر بود از اتصالات دیگر استفاده می شود. در صورتی که نیاز به اسپلیت تی در نتیجه مطالعات ضروری تشخیص داده شد باید از اپراتورها و جوشکاران حرفه ای و بهترین ابزارها و تجهیزات برای ساخت اسپلیت تی بهره برده شود. این اتصال در مقایسه با سایر اتصالات دارای ویژگی منحصر به فردی است و آن دو تکه بودن و تمام محیطی بودن آن است.

جوشکاری اسپلیت تی با دستگاه جوش لینکلن (Lincoln)

اسپلیت تی از اتصالات جوشی خطوط لوله است که در حفظ و نگهداری انشعاب خط لوله بسیار یاری رسان است. این اتصال زمانی مورد استفاده قرار می گیرد که از اتصال خطوط لوله در محل انشعاب بیشترین ضریب ایمنی و استحکام را انتظار داریم. اسپلیت تی معمولاً در کنار ابزارهای دیگر نظیر سدل نیپل برای انشعاب گیری مورد استفاده قرار می گیرد اما برای اتصالات با انشعاب سایز بزرگ، اتصالات با نسبت سایز انشعاب به سایز اصلی بالا، و اتصالاتی که جنس و نوع خط لوله در آن ها مستحکم است و ضریب مقاومت بالایی را می طلبد مورد استفاده قرار می گیرد.

به طور کلی مطمئن ترین ابزار برای انشعاب گیری از خطوط لوله اسپلیت تی می باشد، اما این بدان معنا نیست که همواره باید از آن استفاده کرد. در مواقعی که فشار خط یا سرویس پایین تر از حد مشخصی می باشد می توان به جای اسپلیت تی از سدل نیپل استفاده کرد.

از سوی دیگر باید توجه داشت که اسپلیت تی همواره حوشی نخوهاد بود و برخی اوقات از اسپلیت تی مکانیکی برای اتصالات انشعابی خطوط لوله استفاده می شود. این نوع از اتصالات نیز ظاهری نظیر split tee جوشی دارند و دو تکه اند، اما با این تفاوت که در اتصالات جوشی دو تکه اسپلیت تی از طریق جوشکاری به هم متصل می شوند اما دو تکه اسپلیت تی مکانیکی از روش مکانیکی و پیچ و مهره به هم بسته می شوند. اما در هر صورت اسپلیت تی های مکانیکی نیز در فرایند ساخت نیاز به عملیات جوشکاری دارند. نصب و اتصال قطعات و اجزای split tee از طریق جوشکاری انجام می شود و بنابراین جوشکاری نقشی حائز اهمیت حتی در فرایندهای ساختن و آماده سازی و جوشکاری اسپلیت تی های مکانیکی خواهد داشت.

با توجه به این نکات می توان پی برد که به همان میزان که split tee با کیفیت ساخت مناسب می تواند در انشعاب گیری نقش مؤثر ایفا کند، به همان میزان نیز جوشکاری در ساخت و آماده سازی اسپلیت تی دارای اهمیت است. از این رو در فرایند جوشکاری قطعات Split Tee روی همدیگر و نیز جوشکاری خود اتصالات از نوع جوشی روی خط لوله باید اهتمام و توجه ویژه داشت.

فاکتورهای متعددی در جوشکاری اسپلیت تی روی خط لوله دارای اهمیت هستند، جوشکار خوب و متبحر در درجه اول دارای اهمیت است، اما زمانی می توان از جوشکار متبحر خروجی مناسب را انتظار داشت که ابزار، تجهیزات و ادوات مناسب را برای وی تهیه کرد. جوشکاری اسپلیت تی نیاز به دستگاه ها و ماشین الاتی دارد که فرایند را بدن ایراد به پیش ببرند. دستگاه جوش یکی از مهم ترین متغیرها در کیفیت جوشکاری خطوط لوله تلقی می شود. از این رو در خصوص دستگاه جوش باید اهتمام ویژه به خرج داد.

دستگاه های جوشکاری لینکلن برای جوشکاری اسپلیت تی اسپلیت تی جوشکاری اسپلیت تی با دستگاه جوش لینکلن (Lincoln) lincoln welding split tee
انواع دستگاه جوش لینکلن، مناسب برای جوشکاری اسپلیت تی

ویژگی های دستگاه جوش مناسب برای جوشکاری اسپلیت تی

یک دستگاه جوش خوب نباید دارای نوسان ولتاژ باشد، باید بر حسب تنظیمات اپراتور جوشکاری عملکرد خود را حفظ کند و دچار فراز و نشیب در روند عملکردی آن نباشیم. کلیه اتصالات و کانکتورهای آن باید به بهترین شکل ممکن کار کنند و حین انجام جوشکاری دچار قطعی جریان نباشیم. دستگاه جوش باید تا جای ممکن دقیق، با تلورانس پایین و متناسب با عملکرد اپراتور کار کند تا خطای عملیاتی در کار پیش نیاید.

چنان که می دانیم یکی از عوامل بالقوه بروز ایراد در هر فرایند کاری عملکرد نادرست ماشین آلات است. این امر در خصوص فرایندهای حساسی نظیر جوشکاری خطوط لوله و ساختن و جوشکاری اسپلیت تی اهمیتی دوچندان می یابد چرا که این دسته از صنایع با سیالات پرفشار و حاوی مواد قابل اشتعال، احتراق و مخرب بر محیط زیست سر و کار دارند و در صورتی که در محل اتصال جوشکاری ایرادی نظیر نشتی یا سوراخ شدگی خط پیش بیاید تبعات سنگینی به همراه خواهد داشت.

بنابراین یکی از اقدامات پیش آماده سازی در جوشکاری اسپلیت تی انتخاب یک دستگاه با برند معتبر و آزمون پس داده است. از میان برندهای معتبر دستگاه جوش می توان از دستگاه های جوش لینکلن ساخته شرکت لینکلن الکتریک (Lincoln Electric) نام برد که ویژگی های ذکر شده برای یک دستگاه جوش مناسب را تقریبا دارا می باشد.

اسپلیت تی و جوشکاری روی لوله با دستگاه لینکلن اسپلیت تی جوشکاری اسپلیت تی با دستگاه جوش لینکلن (Lincoln) lincoln splittee
یکی از نمونه های دستگاه جوش لینکلن برای جوشکاری قطعات اسپلیت تی

دستگاه های جوش قوس الکتریکی و آرگون لینکلن از بهترین گزینه ها برای انجام جوشکاری split tee روی خطوط لوله و مخازن محسوب می شوند. شرکت پیشگام صنعت ابزار که خود در ساخت و آماده سازی اتصالاتی نظیر split tee سال ها دارای تجربه می باشد از دستگاه ها و ابزارهای مختلف برای انجام فرایندهای خود بهره گرفته است و در میان آن ها دستگاه های جوش لینکلن یکی از بهترین برندها با بهترین عملکردها بوده است.

مدل ها و انواع مختلف این دستگاه به بهره گیرندگان اجازه می دهد بر حسب نیاز فرایندی خود بهترین بهره را از دستگاه جوش لینکلن مناسب برای فرایندشان بهره ببرند. ما در طی انجام صدها عملیات انشعاب گیری بارها و بارها از دستگاه جوش لینکلن جهت جوشکاری خطوط لوله و آماده سازی اتصال split tee بهره برده ایم و هر بار بیش از پیش پی به مزایای این دستگاه در فرایندهای مربوط به خطوط لوله برده ایم.

استحکام اسپلیت تی

اسپلیت تی در کنار سایر اتصالات دائمی خطوط لوله از جمله فرآورده های خط لوله به شمار می رود که به دلیل موارد کاربردی متعدد می تواند نیازهای خطوط لوله در زمینه انشعاب گیری را برطرف نماید. شرکت ها و پیمانکاران سازنده اسپلیت تی، این اتصال را مستحکم ترین نوع اتصال در میان تمامی اتصالاتی می دانند که در انشعاب گیری و سایر موارد کاربردی خطوط لوله به کار خواهند رفت. از این رو در اکثر موارد اسپلیت تی بر سایر اتصالات ترجیح داده می شود. اما باید توجه داشت که صرف مقاومت بالای split tee در برابر فشارهای خارجی و داخلی دلیلی بر بی دقتی و اهمال در فرایند ساخت نخواهد شد. این اتصال مراتب ساخت بسیار یپیچیده و توأم یا شاخص ها و معیارهای تعیین کننده متعددی دارد، از این رو باید حین طراحی و ساخت به تمامی این معیازها توجه داشت. در ضمن این که باید توجه ویژه به فرایندهایی داشت که به صورت خارجی بر این اتصال فشار وارد آورده و می توانند برای آن مخرب باشند.

اسپلیت تی ساخته شده روی لوله نصب می شود اسپلیت تی استحکام اسپلیت تی IMG 4676
اسپلیت تی مستحکم ترین اتصال خط لوله برای انشعاب گیری

یکی از مهم ترین فاکتورها در تعیین و ساخت نوع اسپلیت تی فشارهای وارده از ناحیه خود خط لوله و سیال است. در مواقعی فشار آن چنان بالاست که بدون ابزاهای تقویت کننده و پشتیبان امکان عملکرد صحیح این اتصال وجود ندارد. شرکت پیشگام صنعت ابزار پروژه های متعددی را تجربه کرده است که در آن و بر حسب داده های فنی که از کارفرما دریافت کرده است، ساخت یک split tee  باتصالات و قطعات معمول پاسخگوی نیاز نبوده است. در چنین مواردی ممکن است یک سازنده نامتبحر یا تن به ریسک داده و اسپلیت تی را با وجود خطرات و ضریب ریسک بالایی که دارد بسازد و روی خط نصب کند. این امر از لحاظ استانداردهای فنی و ایمنی عملی بسیار پرمخاطره بوده و خط لوله را ر معرض آسیب های جدی قرار می دهد. حتی ممکن است این خطرات بلافاصله پس از راه اندازی انشعاب خود را نشان ندهند اما به مرور و با کاهش توان مقاومتی اتصال به یکباره دچار بروز سانحه در محل نصب باشیم. ایحاد نشتی، فوران سیال، ترکیدن اتصال، باز شدن خطوط جوشکاری لوله، دفرمه شدن اسپلیت تی و تغییر شکل محسوس آن به نحوی که به خود خط لوله نیز آسیب وارد کند، تغییر موقعیت و زاویه نصب و بروز آسیب در محل نصب ولو به اتصال و مواردی از این دست نتایج محاسبات نادرست و کوتاهی در استفاده از اتصالی متناسب با خط لوله خواهند بود.

در این شرایط سازنده اسپلیت تی می بایست با صداقت بر عدم امکان ساخت یک اتصال مستحکم در برابر فشارهای خط اذعان کند. اما از سوی دیگر شرکت پیشگام صنعت ابزار طی سالیان متمادی ساخت اسپلیت تی و انشعاب گیری خطوط لوله توانسته است طراحی های ویژه و منحصر به فرد در زمینه نصب قطعات تقویتی روی خط لوله انجام دهد. از موارد لزوم این کار می توان به فاکتورهای زیر اشاره کرد:

  • زمانی که سایز لوله اصلی بالا باشد و سایز انشعاب نیز در کنار آن بالا باشد. هر چه این نسبت به ۱ نزدیک تر باشد مقاومت اتصال در برابر فشارهای وارد از ناجیه لوله بیشتر خواهد بود.
  • زمانی که دما و فشار سیال و نوع آن به نحوی باشند که فشار بالایی از ناحیه آن بر split tee وارد می شود. در این صورت نیز نیاز به اتخاذ تدابیر ویژه در طراحی و ساخت اسپلیت تی است.
  • زمانی که قرار است اتصال پس از اتمام انشعاب گیری تحت فشارهای خارجی باشد. برای مثال زمانی که کار در محیط خفاری شده انجام می شود و قرار است پس از نصب اتصال و انشعاب گیری دوباره روی آن خاک ریزی انجام شود، طبیعتاً فشاری از این ناحیه به اتصال وارد خواهد آمد که پیشاپیش باید تصمیمات ویژه در خصوص آن اتخاذ شده باشد.
  • با توجه به زلزله خیز بودن اقصی نقاط کشور، و به طور کلی به منظور اتخاذ احتیاطات ویژه در خصوص سوانح و وقایعی که می توانند به صورت حادثه ای بر مجموعه فشار نامتعارف وارد کنند، می بایست تصمیمات صحیح در نظر گرفته شود. ساخت اسپلیت تی ضد زلزله از جمله فرایندهایی است که شرکت پیشگام صنعت ابزار در خصوص آن دارای دانش و مهارت کافی است و در مواردی که قرار است اتصال در زیر زمین دفن شود و مواردی از این دست، ما به کارفرمایان توصیه می کنیم که حتما از اتصالات ضد زلزله split tee برای خطوط لوله خود بهره ببرند.

فرمول های مختلفی برای تقویت و پشتیبانی از اتصال اسپلیت تی در مواجهه با چنین رویدادها و شرایط نامتعارفی وجود دارد. یکی از آن ها ساخت فول سدل با صفحات تقویتی متعدد برای اسپلیت تی است. در این اتصال هم پد سدل و هم نیپل split tee با استفاده از قطعات اضافی پشتیبانی می شود و مجموعه مجهز برای تداوم کار خواهد شد.

شرکت پیشگام صنعت ابزار پروژه های متعددی را از طریق اتصال فول سدل به انجام رسانده است که تمامی آن ها نتیجه مثبت داشته اند. انجام پروژه انشعاب از خط ۳۶ اینچی به سایز انشعاب ۲۴ اینچ تحت فشار بالا، در یکی از پالایشگاه های اربیل، اقلیم کردستان عراق یکی از آن ها بوده است. در پروژه هایی از این دست از آن جا که اتصال به وساطت قطعات تقویتی وزن بیشتری پیدا می کند، حتما می بایست از ساپورت ها و زیربناهای تقویت کننده محل نصب استفاده کرد تا وزن اتصال روی لوله بار نشود و باعث تغییر فرم و انحراف، و زاویه دار شدن آن نشود.

اسپلیت تی- اسپلیت تی فول سدل- ساخت اسپلیت تی

اسپلیت تی و زاویه نصب

ساخت اسپلیت تی اصلی ترین و تعیین کننده ترین فرایند در انشعاب گیری خطوط لوله به شمار می رود و صحت عملکرد اتصال تا حدود زیادی وابسته به کیفیت اتصالی است که ساخته می شود، اما نصب اتصال روی لوله و شرایط آن نیز از اهمیت بالایی برخوردار است، علی الخصوص زمانی که عملیات روی خطوط لوله زاویه دار، یا عمودی انجام خواهد شد، شرایط نصب کمی دشوارتر می شود.

مجری فرایند نصب اسپلیت تی روی لوله می بایست در نظر داشته باشد که زاویه و راستای نصب در هر جهتی هم که باشد وی می بایست کار خود را به نحو احسن انجام دهد. پیچیده شدن فرایند نصب توجیهی برای اهمال در آن نخواهد بود. راستا و جهت نصب اسپلیت تی کاملاً بستگی به نوع کاربری انشعابی دارد که قرار است روی لوله نصب شود. راستا و زاویه لوله انشعابی که در طراحی پایپینگ و توسط مهندسین پایپینگ ترسیم شده است، تعیین کننده راستا و زاویه اتصالی خواهد بود که روی لوله نصب خواهد شد.

بازرسی اسپلیت تی اسپلیت تی اسپلیت تی و زاویه نصب IMG 3800 3
اتصال split tee

فرایند نصب اسپلیت تی به این شرح است که ابتدا پد بالایی را روی قسمتی از لوله که عملیات انشعاب لوله روی آن انجام می شود قرار می دهیم. سپس پد پایینی را جای گذاری کرده  واز طریق جیم پلاک یا سایر ابزارهای نگهدارنده سعی می کنیم این دو بخش را حول لوله به هم قفل کنیم. حین نزدیک کردن دو پد به یکدیگر باید دقت داشته باشیم که از جانب می بایست با یکدیگر فیت باشند تا ایرادی در جوشکاری و محل نصب اسپلیت تی ایجاد نشود. در واقع حین نصب از دو حیث می بایست حساسیت داشته باشم. اول این که جداره پدها، یا دو سر ابتدایی و انتهایی شان با هم منطبق باشد و دوم این که زاویه قرارگیری اتصال صحیح باشد.

در صورتی که انشعاب گیری به صورت عمودی از بالا باشد کار چندان دشواری برای نصب اسپلیت تی وجود نخواهد داشت و این حالت ساده ترین حال در نصب اتصال split tee روی لوله محسوب می شود. اما در صورتی که عملیات به صورت عمودی و از پایین انجام می شود، فرایند نصب کمی دشوار می شود، چرا که پد رویی اتصال که حاوی نیپل و فلنج می باشد در زیر قرار کرفته و تنظیم و تراز کردن آن با توجه به وزن بیشتری که دارد کمی دشوارتر است.

در خصوص عملیات های انشعاب گیری خط لوله به صورت افقی نیز دشواری های خاصی پیش روی نصب کننده split tee قرار خواهد اشت، چرا که لوله اصلی در راستای عمود بوده و اتصال اسپلیت تی مدام در معرض سر خوردن و به حرکت به پایین است. قرار گرفتن اتصال در محل دقیق مشخص خود فرایندی است که می بایست نسبت به آن اهتمام و دقت ورزید. می توان با استفاده از تسمه های متصل به جرثقیل split tee را در سر جای خود نشاند و در همان جا تنظیمان مربوط به تراز نمودن و زاویه داده آن به نحو صحیح را به انجام رساند. اتصال اسپلیت تی سنگین وزن ترین اتصال میان اتصالات خطوط لوله است و به همین دلیل فرایند نصب و تنظیم مکان آن دشوارتر از سایرین می باشد. از این حث می بایست تا جای ممکن دقت کافی را به خرج داد.

جوشکاری اسپلیت تی روی خط لوله اسپلیت تی اسپلیت تی و زاویه نصب IMG 4263
اسپلیت تی

در خصوص عملیات های انشعاب گیری روی خطوط لوله زاویه دار نیز توجهات کافی را مبذول داشت تا اتصال در مکان صحیح و دقیق خود قرار بگیرد. اهمال در خصوص این آیتم می تواند به قیمت زیر سؤال رفتن کل عملیات انشعاب گیری خط لوله می شود. طراحی پایپینگ معمولاً بر اساس یک سری ضرورت ها و اصولی انجام می شود و بر اساس همین اصول برای انشعاب جدید و متعاقب آن اتصال اسپلیت تی مکان دقیقی مشخص شده است. در صورتی که مجری عملیات ساخت اسپلیت تی و نصب آن در این خصوص بی دقتی کند، فرایند ممکن است موضوعیت خود را از دست بدهد.

ساخت اسپلیت تی و جوشکاری

ساخت اسپلیت تی با توجه به حساسیت بالایی که به لحاظ کارکردی روی خط لوله دارد از اهمیت زیادی برخوردار است. کارکرد نادرست آن به معنی بروز نشتی در محل انشعاب خواهد بود که طبیعتاً تبعات بالایی به همراه خواهد داشت. حتی ممکن است واحدهای صنعتی پالایشگاهی و پتروشیمی برای رفع ایراداتی از این نوع بخش یا تمام فرایندهای جاری خود را متوقف کنند تا بتوانند ایراد یاد شده را رفع کنند که این امر به هیچ عنوان قابل توجیه نخواهد بود. هزینه های سربار ناشی از رفع ایرادات بسیار بیشتر از هزینه هایی خواهد بود که به صورت پیشگیرانه و به منظور ساخت اسپلیت تی با بهترین کیفیت متوجه مجتمع صنعتی خواهد شد. از این رو در فرایند ساخت اسپلیت تی می بایست نسبت به این فاکتور اهمیت ویژه را مبذول داشت تا در زمان بهره برداری از مزایای آن که همان عملکرد صحیح اتصال در دراز مدت می باشد بهره برد.

جوشکاری اسپلیت تی اسپلیت تی ساخت اسپلیت تی و جوشکاری IMG 1422 3
جوشکاری اسپلیت تی split tee

در حین ساخت اتصال اسپلیت تی مهم ترین نکته رعایت متغیرهای تعیین کننده در جوشکاری قطعات splt tee می باشد. در صورتی که اصول و رویه های جوشکاری قطعات روی همدیگر، و نیز جوشکاری اتصال روی خط لوله درست رعایت شوند تا حدود زیادی می توان از عملکرد آن در درازمدت مطمئن بود. اتصال وقتی روی مجموعه می نشیند و سیال درون آن به جریان می افتد از جوانب متعدد تحت فشار خواهد بود و می بایست تمامی آن ها را کنترل و رفع کند. فشار سیال ککه با تعییر زاویه از خط لوله اصلی به خط انشعابی وارد می شود یکی از آن هاست. فشار دیگر از جانب خود خط لوله اصلی وارد می شود؛ از آن جا که بخشی از این لوله به منظور انشعاب گیری و به اندازه سایز انشعاب بریده شده است، لوله از ناحیه بریده شده متوجه فشار خواهد بود و اگر اسپلیت تی نتواند فشار وارده را تحمل و خنثی نماید با تغییر شکل لوله مواجه خواهیم بود که امری ناخوشایند محسوب می شود.

جوشکاری اسپلیت تی باید به نحوی باشد که اتصال بیشترین ضریب تحمل را در برابر کشش مجموعه داشته باشد. بر حسب مشخصات فنی خط و محاسبات انجام شده م توان حد نهایی کشش را محاسبه کرد و دستورالعمل جوشکاری را به نحوی تدوین کرد که جوش مربوطه تنش کششی مذکور را تحمل نماید. همچنین شکست شکافی در ناحیه جوش از دیگر خطراتی است که یک جوش نامناسب را تهدید می کند. جوشکاری قطعات split tee باید به نحوی باشد که در نواحی خطوط جوش دچار شکست در خط جوش نشویم و شکافی از این ناحیه متوجه اتصال نشود، چرا که در صورت بروز این ایراد عملاً جوشکاری فاقد صلاحیت و اتصال بی کیفیت محسوب می شود.

جوشکاری اسپلیت تی باید همچنین مقاومت کافی در برابر خمش ریشه ای و سطحی و همچنین خمش جانبی وارده بر خود را نیز داشته باشد. در این خصوص نیز می بایست دستورالعمل جوشکاری اسپلیت تی خطوط راهنما و نقشه راه را به خوبی ترسیم کرده باشد تا از بروز ایراد از این حیث نیز جلوگیری شود. تمامی این متغیرها می توانند بر خروجی نهایی کار تأثیر داشته باشند و اهمال در خصوص شان هرگز قابل توجیه نیست. احتمال بروز خمش در ناحیه خط جوش بسیار بالاست و اتصال باید به نحوی جوشکاری شود که از روی دادن چنین سانحه ای پیشگیری شود.

در صورتی که با قطعات معمول امکان ساخت اسپلیت تی به نحوی که تمامی متغیرهای فوق را پوشش دهد وجود نداشته باشد چاره ای حز استفاده از قطعات پشتیبان برای اتصال نخواهد بود. آن چه که ضروری است ساخت اتصال اسپلیت تی به نحوی است که به مطمئن ترین طریقه ممکن فشارهای وارده از ناحیه سیال، خط لوله و شرایط محیطی را تحمل نماید.در راستای نیل به این هدف استفاده از هر ابزاری جایز خواهد بود. به همین منظور می توان از قطعات تقویت کننده برای تحکیم خطوط جوش استفاده کرد. برای مثال جهت تقویت خط جوش لب به لب پد و نیپل split tee می توان از یک پد دو تکه تقویت کننده سدل مانند استفاده کرد که از دو جانب همچون یک سدل روی پد می نشیند و خط جوش مذکور را تقویت می کند. می توان با استفاده از یک نیپل تقویتی دیگر در گلوی اسپلیت تی، هم این خط جوش و هم خط جوش میان نیپل و فلنج اسپلیت تی را مجددا تقویت کرد.

split tee اسپلیت تی ساخت اسپلیت تی و جوشکاری IMG 1428 3
نصب اسپلیت تی

البته لازم به ذکر است انجام این اقدامات نباید به قیمت تحمیل بار و وزن اضای به مجموعه انجام شود و استفاده از قطعات پشتیبان فقط زمانی توجیه خواهد داشت که راه دیگری برای تحویل اسپلیت تی با کیفی وحود نداشته باشد. در نهایت و در صورت استفاده از این اتصالات تقویتی، به منظور کاهش فشار ناشی از وزن اسپلیت تی بر خط لوله، می توان یک ساپورت در زیر split tee ساخت و به این ترتیب وزن اتصال را بر آن بار کرد تا لوله کمترین فشار را از ناحیه اتصال متحمل شود.

رعایت این نکات بخشی از اصولی است که در ساخت اسپلیت تی می بایست مورد توجه قرار گیرند. در غیر این صورت نمی توان محصول ساخته شده را دارای اطمینان و کیفیت کافی دانست. فرایند ساخت اسپلیت تی بر حسب شرایط فنی و محیطی تغییر خواهد کرد. از این رو به کار گماردن تیم مجرب برای ساخت این اتصال از وظایف اصلی سازنده اسپلیت تی محسوب میشود. این تیم می بایست بر حسب تغییر شرایط کاری بهترین تصمیم را بگیرد و بهترین اتصال را که مناسب با شرایط کاری مجتمع صنعتی خواهد بود تحویل ایشان بدهد.

اسپلیت تی– ساخت اسپلیت تی- split tee